‘Ben ik wel goed genoeg?’

In navolging van mijn post op facebook van gisteren deel ik graag een vraag die impliciet ten grondslag ligt aan veel wat ik doe. Of beter: wat ik laat. De vraag die ik vaak stel voor ik besluit om iets wel of niet te uiten, of over te gaan tot actie, is voor velen een herkenbare: ‘ben ik wel goed genoeg?’, of ‘wie ben ik om…?’

Deze vraag leidt bijvoorbeeld tot een drempel om deze blog te plaatsen. Immers, wie ben ik om iets de wereld in te slingeren wat velen van ons al weten? Als ik wat langer stilsta bij hoeveel keuzes ik maak waarbij deze vraag een rol speelt, schrik ik. Uit zelfbescherming laat ik een hoop zaken aan mezelf voorbijgaan. En waarvoor eigenlijk?

Laten we eens onderzoeken waar deze vraag vandaan komt. Wat maakt dat zoveel mensen (ik weet dat ik niet de enige ben, ik heb jullie wel door!) zich deze vraag stellen? En, hoe relevant is het antwoord op die vraag?

Een onnodige beschermengel

Psychologisch is het goed verklaarbaar waarom deze vraag bestaat, en ook waarom velen zich deze vraag dagelijks stellen (of je je daarvan bewust bent of niet). We zijn evolutionair geprogrammeerd om gevaar te mijden. De mens is waar hij staat door het ongekende vermogen om in groepen samen te werken en te communiceren. Zo zijn we een evolutionaire oogwenk van een onbeduidende diersoort gestegen naar de top van de voedselketen. Dat betekent dat ons brein zich heeft ontwikkeld tot een heel fijngevoelig instrument om je sociaal aan te passen aan de groep. En binnen groepen loont het om sociaal geaccepteerd gedrag te vertonen. Onaangepast gedrag kan tot uitsluiting leiden, en in vroeger tijden staat uitsluiting uit de groep gelijk aan een doodsvonnis.

engelThanks voor je betrokkenheid, maar nu even niet

Eigenlijk is onze ‘default-modus’, om in de metafoor te blijven van hoe we zijn geprogrammeerd, dat we wel oppassen voor we iets de wereld in slingeren. En in de huidige tijd is dat zonde. Zonde, omdat het antwoord op de vraag er niet toe doet. Want wie is geïnteresseerd in het antwoord op de vraag ‘ben ik wel goed genoeg?’. Stel het antwoord is ‘nee’, wat dan? En aan wie is het om het antwoord te bepalen? Je bent er, dus de vraag of je wel goed genoeg bent is irrelevant. We hebben er niks aan als je in je hoekje blijft zitten.

Verloren potentieel

Hoe meer ik er over nadenk, hoe strijdbaarder ik word. Hoeveel mensen houden hun bijdrage aan de wereld voor zichzelf als gevolg van deze nutteloze vraag? Het gevolg hiervan is dat degenen die het minst last hebben van de vraag ‘ben ik wel goed genoeg?’, precies die mensen zijn waarvan ik zou willen dat ze wat meer zelfcensuur zouden toepassen. En ja, ik heb het over figuren zoals Donald J. Trump.

Gezien de recente wetenschappelijke ontdekkingen waaruit blijkt dat de mens in de basis goed is, lijkt het me hoog tijd dat we afrekenen met een evolutionair rudiment dat ons achterhoudt. De wereld verdient het om te weten wie je bent, wat je kunt bijdragen en we hebben het nodig dat je dit ook gaat doen!

Te beginnen met mezelf. Ik ga jullie spammen met wat ik vind, en jullie uitnodigen hetzelfde te doen. Niet om elkaar te overstemmen met een kakofonie aan oppervlakkige meningen, maar om samen gestalte te geven aan de wereld waarin we nu en in de toekomst leven willen.

Binnenkort verschijnt een vervolg op deze blog die helpt bij het ‘herprogrammeren’ van ons evolutionaire brein met een meer behulpzame vraag.